mediacje terapeutyczne

MEDIACJE

FACYLITATYWNE[i]

MEDIACJE

TERAPEUTYCZNE[ii]

fundament budowania porozumienia stron (dążenia do ugody)

podkreślenie trwałości relacji rodzicielskich i więzów rodzinnych (nawet w przypadku zerwania więzi małżeńskich); mediatorzy nie używają w mediacjach ani w ugodzie sformułowań: „strony” lecz „rodzice”

Interesy stron, rozumiane jako zestaw rozpoznanych na spotkaniach indywidualnych: wartości, potrzeb, tradycji, misji, wiary (przekonań, w tym religijnych); w mediacjach facylitatywnych oddziela się emocje niszczące (eliminowane poprzez wentylację) od emocji budujących (które są wyrazem długotrwałych uczuć – ulokowanych w pojęciu „interesy stron”)

przeniesienie poziomu rozmowy z poziomu relacji małżeńskiej na poziom relacji rodzicielskiej; często fundamentem porozumienia są stosowane przez mediatora czynniki terapeutycznych komunikatów dotyczących emocji – mediator uczy nazywania emocji i formułowaniu ich do drugiej strony celem zbudowania wzajemnego zrozumienia

warunki pracy

brak różnic, przy czym mediacje facylitatywne wymagają zapewnienia drugiego pomieszczenia na spotkania indywidualne; obydwie metody przewidują możliwość mediacji i pośrednich i zasadniczo z równą siłą dążą do spotkań bezpośrednich

czas pracy

1-3 sesji (maksymalnie 4); podczas pierwszej sesji (2-4 godzin) następuje prezentacja stanowisk, wentylacja oraz spotkania indywidualne celem sformułowania propozycji stron; druga sesja służy doprecyzowaniu,  uzgadnianiu i weryfikowaniu propozycji; trzecia sesja często stanowi najczęściej jedynie akt podpisania ugody; mediacje facylitatywne zakładają możliwość konsultowania projektu ugody z bliskimi osobami

1-2 sesji wstępnych oraz ok 8-10 spotkań (trwających 1,5-2 godzin, a zawierających 15-minutowe sekwencje); mediatorzy omawiają ze stronami wiele budujących wątków z przeszłości (np. poznanie, narzeczeństwo i ślub, najważniejsze wydarzenia), jak również wątki przyszłości – dotyczące m.in. dzieci

praca mediatorów

praca jednego mediatora zarządzającego konfliktem (procedurą rozmowy); możliwy udział drugiej osoby, ale wyłącznie w charakterze eksperta (np. z zakresu prawa, psychologii, ekonomii) lub stażysty

praca dwóch mediatorów – przy wskazaniu funkcji osoby drugiej: 1/ osoba wspomagającą mediatora pierwszego (np. superwizja), 2/ obserwator komunikacji (w tym komunikacji niewerbalnej), 3/ ekspert z innej dziedziny, 4/ osoba wyrównująca relacje: mężczyzna-kobieta

wystąpienie otwierające

brak zasadniczych różnic; obydwie metody z równą mocą przewidują ważność stosowania uporządkowanej procedury postępowania mediatorów

arena konfliktu

ustalana na początku mediacji

uzgadniana po prezentacji stanowisk stron

prezentacja stanowisk i wypowiedzi stron

mediator stosuje parafrazę do osoby wypowiadającej się; nie dopytuje, nie używa sformułowań: „sądzę”, „wydaje mi się”, „myślę, że” itp.; zasadniczo mediator nie limituje czasu trwania wypowiedzi;

mediator interpretuje wypowiedzi do drugiej strony próbując przebudować optykę rozmowy z „wygrany-przegrany” na „wygrany-wygrany”; mediator często określa limity czasu wypowiedzi

wentylacja

duże przyzwolenie na swobodną dyskusję stron po prawidłowym wypełnieniu prezentacji stanowisk; wentylacja kończy się zaproszeniem do spotkań indywidualnych

mediatorzy dążą do uprzedzenia ostrej wymiany zdań pomiędzy stronami komunikatami wyjaśniającymi, celem przebudowy relacji małżeńskiej do poziomu rozmowy wg relacji rodzicielskiej

rozmowy indywidualne

stosowane niemalże w każdym przypadku (z wyłączeniem ujawnionych na wspólnym spotkaniu w pełni zgodnych opcji); spotkania indywidualne mediatora ze stronami służą: odreagowaniu, ujawnieniu (i nazwaniu) potrzeb oraz wartości stron, rozpoznaniu i przetestowaniu propozycji

spotkania indy dualne stosowane są w przypadku potrzeby wyjaśnienia jakichś kwestii lub faktów; mediatorzy podczas spotkań indywidualnych starają wypełnić funkcje „wentylacji” realizowanej na wspólnym spotkaniu w mediacjach klasycznych

komunikaty mediatora

na etapie prezentacji stanowisk stron mediator stosuje wyłącznie parafrazę oraz dowartościowanie i zachętę do dalszych wypowiedzi które formułowane są kolejno (bez wahadłowych rozmów nt poszczególnych wątków); podczas spotkań indywidualnych mediator stosuje klaryfikację, a następnie otwierając pertraktację stron stosuje podsumowanie; mediator wypełnia rolę analityka; unika dopytywania i formułowania wyjaśniających komunikatów do stron; uczy strony prawidłowej komunikacji poprzez własny przykład; w przypadku impasu na etapie negocjacji stron stosuje techniki na impas z bogatego wachlarza możliwości

komunikacja empatyczna – często stosowane pytania: „proszę powiedzieć mężowi co pani czuła...”; mediator używa reguł i technik „komunikacji bez przemocy” (NVC) – tj. pomaga zbudować komunikat „ja” i skierować go do drugiej strony; w innym przypadku mediator bezpośrednio wyjaśnia wzajemne komunikaty stronom – „doskonale was rozumiem”, „proszę zauważyć”, „pani mąż chciał powiedzieć że”, „widzicie państwo”, „wydaje mi się”, „widzi pan”, „proszę zauważyć”, „musicie zrozumieć”;

punkt odniesienia (dominanta) przy budowaniu treści ugody

potrzeba sformułowania odpowiedzi na wątki opisane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym co pozwoli uniknąć dokuczliwych zeznań w sądzie na rozprawie rozwodowej, np. sformułowanie planu wychowawczego wg reguł prawa; w przypadku rozwodu – złożenie przez rodziców oświadczeń całkowitego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego do poziomu wymaganego prawem; mediatorzy facylitatywni mają obowiązek skrupulatnego zweryfikowania treści ugody pod kątem jej: wykonalności, zgodności z prawem, praktyczności, słuszności i trwałości; ugody zawierają procedury wykonywania poszczególnych uzgodnień, jak również klauzule mediacyjne pozwalające na powrót do mediacji w przypadku sporu wokół realizacji warunków ugody

sformułowanie zrozumiałych (prostych i jasnych) zapisów wzajemnych zobowiązań stron, tak by potrafiły one je w zgodzie realizować; mediacje terapeutyczne często pozostawiają sądowi sformułowanie wymaganych prawem zapisów kończących spór – dzieje się to na rozprawie głównej, na której sąd przyjmuje ugodę i wprowadza do protokołu należne zapisy gwarantujące zakończenie sporu małżeńskiego; mediacje terapeutyczne często pozostawiają sądowi m.in. uregulowanie kwestii alimentów